Monteurs, installateurs en onderhoudsploegen staan dagelijks in de bak van een knikarm, telescoopgiek of schaarlift. De vraag is dan niet alleen of je een harnas nodig hebt, maar ook welke lijn en waar je die aanhaakt. Daar gaat het in de praktijk het vaakst mis.
Waarom draag je een harnas in een hoogwerker?
Het grootste risico in een giekhoogwerker is het katapulteffect. Blijft de bak haken achter een balk of rijdt de machine in een kuil, dan kan de giek een zweepslag maken. Die beweging kan je uit de bak werpen, ook als je stevig vasthoudt.
Een harnas met korte lijn houdt je in dat geval binnen de bak. Dat heet weerhouden: de lijn voorkomt dat je de rand bereikt. Dat is iets anders dan een val opvangen, waarbij je eerst valt en de valbeveiliging je daarna tegenhoudt.
Is een harnas verplicht in elke hoogwerker?
Niet in elke hoogwerker, het hangt af van het type. De internationale hoogwerkerorganisatie IPAF beveelt een harnas met kort aanlijnkoord sterk aan in alle hoogwerkers met een giek. Voor verticale types zoals schaarliften ziet IPAF het katapulteffect niet als risico, en is een harnas normaal gesproken niet nodig.
| Type hoogwerker | Voorbeelden | Harnas met korte lijn | Let op |
|---|---|---|---|
| Hoogwerker met giek | Knikarmhoogwerker, telescoophoogwerker, aanhanger- of autohoogwerker | Sterk aanbevolen | Katapulteffect bij haken of rijden over oneffen grond |
| Verticale hoogwerker | Schaarlift, verticale mastlift | Normaal gesproken niet nodig | Wel dragen als handleiding, werkgever of opdrachtgever het voorschrijft |
| Werk boven water | Kademuren, bruggen, sluizen | Geen weerhoudingslijn | Draag een reddingsvest en maak een aparte risicobeoordeling |
Je werkgever moet het valrisico beoordelen in de RI&E en daar maatregelen bij nemen. Veel opdrachtgevers en VCA-werkplekken schrijven een harnas in elke hoogwerker voor. Kijk daarom eerst in de handleiding van de machine en naar de regels op de werkplek.
Welke lijn kies je in de hoogwerker?
Het harnas is bij alle hoogwerkersets een volbodyharnas volgens EN 361, wat betekent dat het getest is op het opvangen van een val via banden over schouders, borst en benen. Het verschil zit vooral in de lijn. Er zijn drie opties, elk met een eigen doel.
| Lijn | Wat doet hij? | Wanneer kies je hem? | Let op |
|---|---|---|---|
| Vaste weerhoudingslijn, 1,5 m | Houdt je binnen de bak | Als de fabrikant een vaste, korte lijn voorschrijft | Controleer of je met deze lengte de rand niet kunt bereiken |
| Elastische leeflijn, 2 m | Rekt mee met je beweging in de bak | Als je veel heen en weer beweegt in een grotere bak | Uitgerekt is de lijn langer. Ook dan moet je binnen de bak blijven. |
| Valstopblok, 2 m | Rolt de band op en blokkeert bij een val | Alleen als de fabrikant het ankerpunt goedkeurt voor het opvangen van een val | Vraagt een ankerpunt dat de valkrachten kan opnemen |
De lengte van je lijn bepaal je samen met de afstand van het ankerpunt tot de rand. Een lijn die in de ene bak goed is, kan in een grotere bak te kort of in een kleinere bak te lang zijn. Meet het na in de bak waarin je werkt.
Waar haak je de lijn aan in de bak?
Je haakt aan het ankerpunt dat de fabrikant van de hoogwerker heeft aangebracht en in de handleiding aanwijst. Dat is vaak een gelast oog of een aangegeven punt op de vloer of wand van de bak. Haak niet aan de leuning of een willekeurige buis, tenzij de handleiding die uitdrukkelijk als ankerpunt noemt.
Aan het harnas maak je de lijn vast aan de D-ring op de rug. Sommige harnassen hebben een korte verlengband aan die D-ring, zodat je zelfstandig kunt aanhaken als je alleen werkt.
Hoe gebruik je je valbeveiliging in de hoogwerker?
Kijk vóór elk gebruik naar banden, stiksels, haken en de lijn. Zie je rafels, sneden of een geactiveerde valindicator, gebruik de set dan niet.
Sluit borst- en beenbanden en trek ze aan tot er nog een platte hand tussen past. Een los harnas kan bij een schok verschuiven.
Maak de lijn vast aan het ankerpunt in de bak voordat je omhoog gaat of gaat rijden.
Ga niet op de leuning of op een opstapje staan en leun niet ver over de rand. De lijn is bedoeld om je binnen de bak te houden.
Haak af als de bak weer op de grond of op het uitstappunt staat.
Welke hoogwerkerset past bij jouw werk?
Alle onderstaande sets hebben volgens de productinformatie een harnas tot 140 kg gebruikersgewicht. Het verschil zit in draagcomfort, het type lijn en hoe vaak je de set gebruikt.
Voor af en toe een klus in de bak
De set Kratos FA8000100 bestaat uit een eenvoudig harnas met één D-ring op de rug, een kernmantellijn van 1,5 meter en twee stalen karabijnhaken. Het is een lichte instapset. Voor een volle werkdag in het harnas mist hij het comfort van de zwaardere sets.
Voor regelmatig werk met een vaste lijn
De Basic- en Pro-set hebben allebei een weerhoudingslijn van 1,5 meter met steigerhaak en snelsluithaak. De Pro-set heeft een harnas met gestoffeerd rugkussen, automatisch sluitende beenbanden en een verlengband van 30 cm aan de D-ring. Sta je meerdere keren per week in de bak, dan merk je dat verschil.
Voor meer bewegingsvrijheid in de bak
De elastische Basic- en Pro-set hebben een leeflijn van 2 meter met ingebouwde energiedemper, die de opvangkracht bij een val beperkt tot 6 kN. De lijn rekt mee als je beweegt. Controleer wel of je met de uitgerekte lijn nog binnen de bak blijft.
Valbeveiliging set elastisch Hoogwerker basic - Kratos
Valbeveiliging set elastisch Hoogwerker pro - Kratos
Sta je dagelijks in de hoogwerker, of wil je een set met valstopblok? Bekijk dan alle valbeveiliging sets voor de hoogwerker, inclusief de Luxe-uitvoeringen.
Waar moet je nog meer op letten?
Redding. Hang je na een incident stil in je harnas, dan knellen de beenbanden de bloedsomloop af. Dat heet hangtrauma en kan binnen korte tijd gevaarlijk worden. Zorg daarom dat er iemand op de grond is die de bak met de noodbediening naar beneden kan halen.
Keuring. Harnas en lijn laat je volgens EN 365 minimaal één keer per jaar keuren door een deskundige, en direct na een val. De hoogwerker zelf heeft een eigen periodieke keuring. Lees meer over hoe vaak valbeveiliging gekeurd moet worden.
