Voordat je je harnas aanklikt, moet er iets zijn om aan vast te maken. Dat klinkt simpel, maar het ankerpunt is het onderdeel van je valbeveiligingssysteem waarop alles staat of valt. Letterlijk. Als het ankerpunt faalt bij een val, helpt geen harnas of valstopblok je nog. In dit artikel leggen we uit wat ankerpunten zijn, welke typen er bestaan en hoe je verankering goed aanpakt.
Wat is een ankerpunt voor valbeveiliging?
Ankerpunt: Een fysiek of structureel bevestigingspunt waaraan valbeveiligingsapparatuur, zoals harnassen, verbindingslijnen en leeflijnen, wordt gekoppeld. Voor permanent bevestigde ankervoorzieningen binnen de scope van EN 17235:2024 is die norm het actuele uitgangspunt. Tijdelijke ankervoorzieningen volgens EN 795:2012 vallen buiten EN 17235. Controleer bij bestaande systemen altijd de productdocumentatie van de fabrikant of installateur. Beide normen leggen vast hoe een ankervoorziening wordt getest en beoordeeld.
Een ankerpunt is de bovenste schakel in de keten van valbeveiliging. Alles wat je aanklikt, heeft alleen zin als het aan een betrouwbaar bevestigingspunt hangt. Ankerpunten worden gemonteerd op daken, steigers, gevels, betonnen vloeren en staalconstructies, afhankelijk van de werkplek.
Ankerpunten worden altijd in combinatie met persoonlijke beschermingsmiddelen ingezet. Een harnas op zichzelf is geen valbeveiligingssysteem. Pas met een verbindingsmiddel en een geschikt ankerpunt ontstaat een systeem dat een val kan opvangen. Collectieve maatregelen, zoals een leuning of dakrandbeveiliging, gaan wel voor: persoonlijke valbeveiliging gebruik je als die niet mogelijk zijn.
Wat is verankering en waarom is het de basis van elk valbeveiligingssysteem?
Verankering voor valbeveiliging: De structurele ondersteuning die wordt gebruikt om valbeveiligingsuitrusting mee vast te maken, zoals veiligheidsharnassen, verbindingslijnen en leeflijnen. Verankering kan worden aangebracht op daken, steigers en betonnen constructies.
Verankering is niet hetzelfde als een ankerpunt. Een ankerpunt is het bevestigingspunt zelf; verankering beschrijft het geheel van constructie en bevestiging dat het systeem op zijn plek houdt. Een losse ringbout in een dakpan voldoet niet als verankering. Een dakpannenanker dat volgens de voorschriften van de fabrikant in de spantconstructie is bevestigd, wel.
Goede verankering vervult drie functies. Ze zorgt voor een stabiele basis zodat het systeem bij een val niet bezwijkt. Ze helpt werkgevers te voldoen aan de arboregels. En ze is te controleren bij de periodieke inspectie. Bij valgevaar moeten maatregelen worden genomen. Bij een mogelijke val van 2,5 meter of meer is daar in ieder geval sprake van. Ook bij een lagere valhoogte kunnen extra risico’s maatregelen nodig maken. Een ankerpunt met persoonlijke valbeveiliging is daarbij niet automatisch de eerste maatregel: collectieve maatregelen, zoals een leuning of dakrandbeveiliging, gaan voor.
Vaste ankerpunten: voor locaties met structureel gebruik
Vaste ankerpunten zijn permanente installaties die worden bevestigd aan de constructie van een gebouw of installatie. Ze zijn bedoeld voor locaties waar regelmatig op hoogte gewerkt wordt: onderhoudsbedrijven op industrieterreinen, gebouwbeheerders met terugkerende dakinspecties, bouwbedrijven met vaste werkplekken op hoogte.
RSN Safety levert vaste ankerpunten in meerdere uitvoeringen, afhankelijk van de ondergrond en de toepassing. Dakpannenankers worden verborgen onder de dakbedekking bevestigd aan de spantconstructie, gangbaar op hellende daken bij woningbouw en renovatie. Houten ankerpunten worden in houten dakbalken geschroefd. RVS flensankers worden vaak gebruikt op platte daken met een betonnen of metalen ondergrond.
Bij vaste ankerpunten telt de plaatsingslocatie zwaar. Een strategisch gekozen positie geeft medewerkers voldoende bewegingsvrijheid terwijl de valafstand beperkt blijft. Laat de plaatsingslocatie altijd bepalen door een gekwalificeerde installateur. Voor deze permanent bevestigde ankervoorzieningen is EN 17235:2024 het actuele uitgangspunt. Controleer bij een bestaand systeem altijd de productdocumentatie van de fabrikant of installateur.
Mobiele en tijdelijke ankerpunten: werken zonder permanente installatie
Niet elke werkplek leent zich voor een vaste installatie. Aannemers die incidenteel op hoogte werken, bewoners die hun dakgoten laten schoonmaken of installateurs die eenmalig zonnepanelen plaatsen, willen geen gaten in hun dakconstructie.
Tijdelijk ankerpunt: Een valbeveiligingssysteem dat na afloop van het werk verwijderd kan worden, zonder dat er permanente structurele aanpassingen nodig zijn. Tijdelijke ankerpunten bieden flexibele valbeveiliging voor niet-structurele werksituaties.
Een concreet voorbeeld is de Weight Angel, een mobiel ankerpunt dat opgebouwd wordt uit 12 afzonderlijke componenten. De totale opbouw weegt 300 kg, wat zorgt voor stabiliteit zonder inheien of bevestiging aan de ondergrond. Het apparaat is geschikt voor hellingen tot 5 graden en kan twee personen gelijktijdig beveiligen. Er is geen boormachine nodig voor plaatsing.
Mobiele ankerpunten zijn ook beschikbaar als driepootconstructies en ballastgewichten voor platte daken. Ze zijn geschikt voor kortdurende werkzaamheden waarbij een permanente installatie niet gewenst of niet mogelijk is. Twijfel je of een mobiel ankerpunt bij jouw dak past? Lees dan wanneer je kiest voor een mobiel ankerpunt.
Wat is een ankerstrop?
Ankerstrop: Een flexibel verbindingselement dat een betrouwbare koppeling maakt tussen een bevestigingspunt en valbeveiligingsapparatuur, zoals een harnas of valstopblok. Ankerstroppen worden ingezet bij klimmen en abseilen, werken op hoogte, reddingsoperaties en op bouwplaatsen.
Een ankerstrop is geen ankerpunt, maar een verbindingsmiddel. Je gebruikt hem wanneer een direct aanhechtingspunt niet bereikbaar is, of wanneer je een balk, leiding of pijp als tussentijds bevestigingspunt wilt gebruiken. De strop slaat om de constructie en de verbindingslijn of het valstopblok wordt aan de ring van de strop gehangen.
Ankerstroppen zijn verkrijgbaar in polyester en als staalkabel, in uiteenlopende lengtes en diameters. Controleer vóór gebruik of de strop vrij is van slijtage, beschadiging of corrosie. Leg een polyester strop nooit over scherpe randen zonder beschermende bekleding, want een inkeping kan de strop bij belasting volledig doorsnijden. Droog en koel opbergen verlengt de levensduur aanzienlijk.
Hoeveel kracht moet een ankerpunt aankunnen?
Een vaste kN-waarde die voor elk ankerpunt geldt, bestaat niet. De bekende 12 kN komt uit EN 795:2012. Die norm test een metalen ankervoorziening voor één gebruiker onder meer met een statische kracht van 12 kN, die drie minuten wordt vastgehouden. Bevat de voorziening dragende delen die niet van metaal zijn, dan is dat 18 kN, en voor elke extra gebruiker die de fabrikant toestaat komt er 1 kN bij. Voor permanent bevestigde ankervoorzieningen gelden de beoordelingsmethoden van EN 17235:2024. Hoeveel personen een ankerpunt mag dragen, staat in de gebruiksaanwijzing en op de markering.
Tijdelijke ankervoorzieningen vallen onder EN 795:2012. Voorbeelden zijn type B, een tijdelijke voorziening die geen vaste bevestiging in het gebouw nodig heeft, zoals een statief. En type E, een gewichtsanker voor ondergronden tot 5 graden helling dat alleen op massa en wrijving steunt. Voor permanent bevestigde ankervoorzieningen binnen de scope van EN 17235:2024 is die norm het actuele uitgangspunt. Controleer bij bestaande systemen altijd de productdocumentatie van de fabrikant of installateur.
Een tijdelijke ankervoorziening volgens EN 795:2012 draagt een markering. Daarop staan onder meer de fabrikant en het type, en ook het maximale aantal gebruikers dat er tegelijk aan mag. Bij een vast ankerpunt vraag je de documentatie op bij de beheerder of de installateur. Ontbreekt die informatie of is de markering onleesbaar, gebruik het punt dan niet.
Keuring en onderhoud van ankerpunten
Volg voor de periodieke inspectie altijd de gebruiksaanwijzing van de fabrikant van het systeem. Voor persoonlijke valbeveiliging, zoals harnassen en lijnen en ook tijdelijke ankervoorzieningen, schrijven fabrikanten doorgaans voor dat een deskundige het materiaal minstens eens per twaalf maanden inspecteert. Bij intensief gebruik of zware omstandigheden gebeurt dat vaker. Voor een vast ankerpunt geldt de inspectie-instructie van de fabrikant of installateur van dat specifieke systeem. Is een ankerpunt bij een val belast? Neem het dan uit gebruik tot een deskundige het heeft beoordeeld, ook als je geen beschadiging ziet.
Controleer als gebruiker vóór elk gebruik of de montagering vrij draait, of er geen corrosie of vervorming zichtbaar is en of de omliggende constructie intact is. Een ankerpunt dat los zit in de constructie of waarvan de grondplaat verroest is, is onbruikbaar.
Mobiele ankerpunten vragen ook om regelmatig onderhoud. Controleer ballastgewichten op beschadiging en volledig gewicht, en controleer verbindingsstukken op slijtage. Bewaar alle componenten droog en beschermd tegen weersinvloeden.
Veelgestelde vragen
Wat is een ankerpunt voor valbeveiliging?
Een ankerpunt is het bevestigingspunt waaraan harnassen, verbindingslijnen en leeflijnen worden gekoppeld. Voor permanent bevestigde ankervoorzieningen binnen de scope van EN 17235:2024 is die norm het actuele uitgangspunt. Tijdelijke ankervoorzieningen volgens EN 795:2012 vallen daarbuiten. Ankerpunten worden gemonteerd op daken, gevels, steigers of betonnen constructies.
Hoeveel kN moet een ankerpunt aankunnen?
Een vaste waarde voor elk ankerpunt bestaat niet. EN 795:2012 test een metalen tijdelijke ankervoorziening voor één gebruiker statisch met 12 kN, en met 18 kN als er dragende delen van ander materiaal in zitten. Per extra toegestane gebruiker komt er 1 kN bij. Voor permanent bevestigde ankervoorzieningen gelden de beoordelingsmethoden van EN 17235:2024. Dat zijn normeisen, geen algemene wettelijke waarde.
Hoe vaak moet een ankerpunt gekeurd worden?
Volg de gebruiksaanwijzing van de fabrikant van het systeem. Voor persoonlijke valbeveiliging en tijdelijke ankervoorzieningen is dat doorgaans een inspectie door een deskundige, minstens eens per twaalf maanden en vaker als het gebruik of de omstandigheden dat vragen. Voor een vast ankerpunt volg je de product- en installatievoorschriften. Na een val waarbij het punt belast is, neem je het uit gebruik tot een deskundige het heeft beoordeeld, ongeacht wanneer de laatste inspectie was.
Wat is het verschil tussen een vast en tijdelijk ankerpunt?
Een vast ankerpunt is permanent bevestigd aan de constructie van een gebouw en geschikt voor locaties met structureel gebruik. Een tijdelijk ankerpunt is verwijderbaar en vereist geen permanente structurele aanpassing, geschikt voor incidentele werkzaamheden.
Wat is een ankerstrop?
Een ankerstrop is een flexibel verbindingselement dat een koppeling maakt tussen een bevestigingspunt en valbeveiligingsapparatuur. Je gebruikt hem wanneer een direct aanhechtingspunt niet bereikbaar is, of wanneer je een balk, pijp of leiding als tussentijds bevestigingspunt wilt gebruiken.
Conclusie
Een goed ankerpunt is de stille basis van elk valbeveiligingssysteem. Kies vaste ankerpunten voor locaties met structureel gebruik op hoogte. Kies tijdelijke of mobiele varianten wanneer een permanente installatie niet mogelijk is. Voeg een ankerstrop toe wanneer de constructie geen direct aanhechtingspunt biedt. Laat het systeem periodiek inspecteren volgens de gebruiksaanwijzing van de fabrikant en controleer of de markering van elk punt compleet is. Bekijk het assortiment ankerpunten.
