Voordat je je harnas aanklikt, moet er iets zijn om aan vast te maken. Dat klinkt simpel, maar het ankerpunt is het onderdeel van je valbeveiligingssysteem waarop alles staat of valt. Letterlijk. Als het ankerpunt faalt bij een val, helpt geen harnas of valstopblok je nog. In dit artikel leggen we uit wat ankerpunten zijn, welke typen er bestaan en hoe je verankering goed aanpakt.
Wat is een ankerpunt voor valbeveiliging?
Ankerpunt: Een fysiek of structureel bevestigingspunt waaraan valbeveiligingsapparatuur, zoals harnassen, verbindingslijnen en leeflijnen, wordt gekoppeld. Ankerpunten moeten een valkracht van ten minste 12 kN kunnen weerstaan en voldoen aan EN 795, de Europese norm voor ankerpuntapparatuur.
Een ankerpunt is de bovenste schakel in de keten van valbeveiliging. Alles wat je draagt. Nee, alles wat je aanklikt is zinloos als het niet aan een betrouwbaar bevestigingspunt hangt. Ankerpunten worden gemonteerd op daken, steigers, gevels, betonnen vloeren en staalconstructies, afhankelijk van de werkplek.
Ankerpunten worden altijd in combinatie met persoonlijke beschermingsmiddelen ingezet. Een harnas op zichzelf is geen valbeveiligingssysteem; pas als het via een verbindingslijn aan een gecertificeerd ankerpunt hangt, voldoe je aan de wettelijke eisen.
Wat is verankering en waarom is het de basis van elk valbeveiligingssysteem?
Verankering voor valbeveiliging: De structurele ondersteuning die wordt gebruikt om valbeveiligingsuitrusting mee vast te maken, zoals veiligheidsharnassen, verbindingslijnen en leeflijnen. Verankering kan worden aangebracht op daken, steigers en betonnen constructies.
Verankering is niet hetzelfde als een ankerpunt. Een ankerpunt is het bevestigingspunt zelf; verankering beschrijft het geheel van constructie en bevestiging dat het systeem op zijn plek houdt. Een losse ringbout in een dakpan voldoet niet als verankering. Een gecertificeerd dakpannenanker, vastgezet in de spantconstructie met een aantoonbare belastbaarheidsscore, wel.
Goede verankering vervult drie functies. Ze zorgt voor een stabiele basis zodat het systeem bij een val niet bezwijkt. Ze helpt werkgevers voldoen aan de Arbowet, die voorschrijft dat werknemers op hoogte beschermd moeten worden. En ze biedt de betrouwbaarheid die keuringsinstanties bij een jaarlijkse inspectie controleren.
Vaste ankerpunten: voor locaties met structureel gebruik
Vaste ankerpunten zijn permanente installaties die worden bevestigd aan de constructie van een gebouw of installatie. Ze zijn bedoeld voor locaties waar regelmatig op hoogte gewerkt wordt: onderhoudsbedrijven op industrieterreinen, gebouwbeheerders met terugkerende dakinspecties, bouwbedrijven met vaste werkplekken op hoogte.
RSN Safety levert vaste ankerpunten in meerdere uitvoeringen, afhankelijk van de ondergrond en de toepassing. Dakpannenankers worden verborgen onder de dakbedekking bevestigd aan de spantconstructie, gangbaar op hellende daken bij woningbouw en renovatie. Houten ankerpunten worden in houten dakbalken geschroefd. RVS flensankers zijn de standaard op platte daken met betonnen of metalen ondergrond.
Bij vaste ankerpunten telt de plaatsingslocatie zwaar. Een strategisch gekozen positie geeft medewerkers voldoende bewegingsvrijheid terwijl de valafstand beperkt blijft. Laat de plaatsingslocatie altijd bepalen door een gekwalificeerde installateur.
Mobiele en tijdelijke ankerpunten: werken zonder permanente installatie
Niet elke werkplek leent zich voor een vaste installatie. Aannemers die incidenteel op hoogte werken, bewoners die hun dakgoten laten schoonmaken of installateurs die eenmalig zonnepanelen plaatsen, willen geen gaten in hun dakconstructie.
Tijdelijk ankerpunt: Een valbeveiligingssysteem dat na afloop van het werk verwijderd kan worden, zonder dat er permanente structurele aanpassingen nodig zijn. Tijdelijke ankerpunten bieden flexibele valbeveiliging voor niet-structurele werksituaties.
Een concreet voorbeeld is de Weight Angel, een mobiel ankerpunt dat opgebouwd wordt uit 12 afzonderlijke componenten. De totale opbouw weegt 300 kg, wat zorgt voor stabiliteit zonder inheien of bevestiging aan de ondergrond. Het apparaat is geschikt voor hellingen tot 5 graden en kan twee personen gelijktijdig beveiligen. Er is geen boormachine nodig voor plaatsing.
Mobiele ankerpunten zijn ook beschikbaar als driepootconstructies en ballastgewichten voor platte daken. Ze zijn geschikt voor kortdurende werkzaamheden waarbij een permanente installatie niet gewenst of niet mogelijk is.
Wat is een ankerstrop?
Ankerstrop: Een flexibel verbindingselement dat een betrouwbare koppeling maakt tussen een bevestigingspunt en valbeveiligingsapparatuur, zoals een harnas of valstopblok. Ankerstroppen worden ingezet bij klimmen en abseilen, werken op hoogte, reddingsoperaties en op bouwplaatsen.
Een ankerstrop is geen ankerpunt, maar een verbindingsmiddel. Je gebruikt hem wanneer een direct aanhechtingspunt niet bereikbaar is, of wanneer je een balk, leiding of pijp als tussentijds bevestigingspunt wilt gebruiken. De strop slaat om de constructie en de verbindingslijn of het valstopblok wordt aan de ring van de strop gehangen.
Ankerstroppen zijn verkrijgbaar in polyester en als staalkabel, in uiteenlopende lengtes en diameters. Controleer vóór gebruik of de strop vrij is van slijtage, beschadiging of corrosie. Leg een polyester strop nooit over scherpe randen zonder beschermende bekleding, want een inkeping kan de strop bij belasting volledig doorsnijden. Droog en koel opbergen verlengt de levensduur aanzienlijk.
Hoeveel kracht moet een ankerpunt aankunnen?
Een ankerpunt voor valbeveiliging moet ten minste 12 kN kunnen weerstaan. Dat is de kracht die bij een val op het systeem kan komen als er geen energieabsorber in de verbindingslijn zit. Met een valdemper of valstopblok in het systeem ligt de piekbelasting lager, maar 12 kN blijft de wettelijke minimumeis conform EN 795.
De EN 795-norm verdeelt ankerpunten in vijf klassen op basis van toepassing en bevestigingswijze. Klasse A omvat vaste bevestigingspunten op gebouwconstructies. Klasse B betreft draagbare ankerpuntapparaten voor gebruik op één punt. Klasse C zijn horizontale flexibele leeflijnen. Klasse D zijn horizontale vaste railsystemen. Klasse E zijn ballastverankeringsapparaten, waaronder mobiele systemen voor platte daken.
Elk ankerpunt moet een typeplaat dragen met de klasse, belastbaarheid en het certificeringsnummer. Ontbreekt die informatie, gebruik het punt dan niet.
Keuring en onderhoud van ankerpunten
Vaste ankerpunten moeten ten minste één keer per jaar worden gekeurd door een gecertificeerde keuringsinstantie, conform EN 365. De inspecteur beoordeelt visueel en functioneel of het punt nog voldoet aan de gestelde eisen. Na een val waarbij het ankerpunt belast is geweest, is directe inspectie verplicht, ongeacht of er zichtbare beschadiging is.
Controleer als gebruiker vóór elk gebruik of de montagering vrij draait, of er geen corrosie of vervorming zichtbaar is en of de omliggende constructie intact is. Een ankerpunt dat los zit in de constructie of waarvan de grondplaat verroest is, is onbruikbaar.
Mobiele ankerpunten vragen ook om regelmatig onderhoud. Controleer ballastgewichten op beschadiging en volledig gewicht, en controleer verbindingsstukken op slijtage. Bewaar alle componenten droog en beschermd tegen weersinvloeden.
Veelgestelde vragen
Wat is een ankerpunt voor valbeveiliging?
Een ankerpunt is het bevestigingspunt waaraan harnassen, verbindingslijnen en leeflijnen worden gekoppeld. Het moet ten minste 12 kN kunnen weerstaan en voldoen aan EN 795. Ankerpunten worden gemonteerd op daken, gevels, steigers of betonnen constructies.
Hoeveel kN moet een ankerpunt aankunnen?
Een ankerpunt voor valbeveiliging moet ten minste 12 kN kunnen weerstaan, conform EN 795. Dat is de wettelijke minimumeis voor gebruik in combinatie met persoonlijke valbeveiligingsapparatuur.
Hoe vaak moet een ankerpunt gekeurd worden?
Ankerpunten moeten ten minste één keer per jaar worden gekeurd door een gecertificeerde keuringsinstantie, conform EN 365. Na een val waarbij het punt belast is geweest, is directe inspectie verplicht, ongeacht wanneer de laatste keuring plaatsvond.
Wat is het verschil tussen een vast en tijdelijk ankerpunt?
Een vast ankerpunt is permanent bevestigd aan de constructie van een gebouw en geschikt voor locaties met structureel gebruik. Een tijdelijk ankerpunt is verwijderbaar en vereist geen permanente structurele aanpassing, geschikt voor incidentele werkzaamheden.
Wat is een ankerstrop?
Een ankerstrop is een flexibel verbindingselement dat een koppeling maakt tussen een bevestigingspunt en valbeveiligingsapparatuur. Je gebruikt hem wanneer een direct aanhechtingspunt niet bereikbaar is, of wanneer je een balk, pijp of leiding als tussentijds bevestigingspunt wilt gebruiken.
Conclusie
Een goed ankerpunt is de stille basis van elk valbeveiligingssysteem. Kies vaste ankerpunten voor locaties met structureel gebruik op hoogte. Kies tijdelijke of mobiele varianten wanneer een permanente installatie niet mogelijk is. Voeg een ankerstrop toe wanneer de constructie geen direct aanhechtingspunt biedt. Laat het systeem jaarlijks keuren en zorg dat elk punt op de typeplaat aangeeft dat het 12 kN aankan. Bekijk het assortiment ankerpunten op rsnsafety.nl/valbeveiliging.
