Als je op hoogte werkt, is het harnas maar één onderdeel van het systeem. De lijn bepaalt hoe je je met een ankerpunt of ankerlijn verbindt en hoeveel bewegingsruimte je hebt. Voor valopvang, werkpositionering en het beperken van je bewegingsruimte worden verschillende oplossingen gebruikt.
In dit artikel leggen we uit welke lijnen er zijn en waarvoor je ze gebruikt. Eerst de horizontale leeflijn als ankerlijn, daarna drie soorten lijnen tussen je harnas en het ankerpunt.
Wat is een leeflijn bij valbeveiliging?
Leeflijn: het woord leeflijn wordt voor verschillende producten gebruikt. Technisch is een horizontale leeflijn een ankerlijn tussen ankerpunten waaraan je je vastmaakt en waarlangs je kunt bewegen. In de praktijk wordt een korte lijn tussen een harnas en een ankerpunt soms ook leeflijn genoemd. Zo’n korte lijn is eigenlijk een verbindingslijn.
Alle lijnen in dit artikel verbinden je op een bepaalde manier met een constructie of ankervoorziening. Het verschil zit vooral in de functie.
Een horizontale leeflijn is een flexibele ankerlijn waarlangs je kunt bewegen. Een kernmantellijn is een touw met een sterke kern en een beschermende mantel. Een elastische lijn rekt mee tijdens het bewegen, waardoor er minder slappe lijn hangt. Een positioneringslijn gebruik je om in een werkhouding te blijven of je bewegingsruimte te beperken.
Of een systeem geschikt is om een val op te vangen, hangt niet alleen af van de lijn. Voor valopvang is een geschikt systeem nodig met onder andere energieabsorptie waar dat voor de gekozen oplossing vereist is.
Welk type je nodig hebt, hangt af van de werksituatie en de manier waarop je jezelf moet beveiligen.
Horizontale leeflijn: bewegingsvrijheid langs het werkgebied
Horizontale leeflijn: een flexibele horizontale ankerlijn die tussen ankerpunten wordt aangebracht en waaraan een gebruiker zich kan verbinden om zich langs het werkgebied te bewegen.
Horizontale leeflijnsystemen met een flexibele horizontale ankerlijn vallen onder EN 795:2012 Type C. Kratos omschrijft Type C als een ankervoorziening met een flexibele horizontale ankerlijn.
Op bijvoorbeeld een dak kan een horizontale leeflijn ervoor zorgen dat je je langs een werkgebied kunt verplaatsen zonder telkens een nieuw los ankerpunt te hoeven kiezen. Je verbindt het harnas via een geschikt verbindingsmiddel met het systeem.
De toegestane overspanning en het aantal gebruikers verschillen per systeem. Controleer daarom altijd de specificaties en gebruiksaanwijzing van het betreffende leeflijnsysteem.
Bekijk het aanbod op de pagina horizontale lijnen.
Kernmantellijn: sterk touw voor een vaste verbinding
Kernmantellijn: een touw met een dragende kern en een beschermende buitenmantel. De precieze materialen en uitvoering verschillen per product.
De kern zorgt voor de sterkte van de lijn. De mantel beschermt de kern tegen slijtage en andere invloeden tijdens gebruik.
Een kernmantellijn zonder valdemper is een verbindingslijn volgens EN 354. Zo’n lijn is op zichzelf niet bedoeld om de energie van een val op te nemen.
Is valopvang nodig, dan moet het systeem geschikt zijn om de vrijkomende energie te beperken. Een energieabsorber volgens EN 355 kan daar onderdeel van zijn.
Binnen het assortiment komen kernmantellijnen voor in verschillende lengtes, met of zonder connectoren. Controleer per product welke norm en toepassing van toepassing zijn.
Elastische lijn: meegeven als je beweegt
Elastische lijn: een lijn waarvan de band tijdens het bewegen kan uitrekken en weer terugtrekken. Daardoor hangt er minder losse lijn rond de gebruiker.
Het elastische deel van de lijn is niet hetzelfde als een valdemper.
Sommige elastische lijnen zijn voorzien van een energieabsorber volgens EN 355. Die energieabsorber is bedoeld om bij een val energie op te nemen en daarmee de kracht op het lichaam te beperken.
Controleer daarom altijd op het product en het label of een elastische lijn daadwerkelijk een valdemper heeft en voor welke toepassing de lijn is gecertificeerd.
Elastische lijnen bestaan onder andere als enkelvoudige lijn en als Y-lijn. Een Y-lijn heeft twee takken en kan, afhankelijk van het systeem en de gebruiksaanwijzing, worden gebruikt bij het overkoppelen tussen geschikte ankerpunten.
De beschikbare lengtes verschillen per product.
Positioneringslijn: werken op een vaste afstand
Positioneringslijn: een instelbare lijn waarmee je in een werkhouding blijft of je bewegingsruimte beperkt. Positioneringslijnen vallen onder EN 358:2018, de norm voor systemen voor werkpositionering en het beperken van bewegingsruimte.
Een positioneringslijn heeft een andere functie dan een valopvangsysteem. De lijn vangt een val niet zelf op.
Je kunt een positioneringslijn bijvoorbeeld gebruiken om jezelf in een werkhouding te ondersteunen of om je bewegingsruimte te beperken. Stel de lijn in volgens de gebruiksaanwijzing van de fabrikant.
Kratos schrijft voor zijn werkpositioneringssystemen dat de afstelling geen vrije val van meer dan 0,50 meter mogelijk mag maken.
Is daarnaast valopvang nodig, gebruik dan een apart valopvangsysteem dat geschikt is voor de werksituatie. Een verbindingsmiddel met energieabsorber volgens EN 355 kan daar onderdeel van zijn.
Positioneringslijnen zijn verkrijgbaar in verschillende uitvoeringen. Sommige zijn eenvoudig in lengte verstelbaar, terwijl andere zijn voorzien van een lijnklem of andere verstelmethode. Controleer per product waarvoor de lijn is bedoeld.
Welke lijn past bij welke situatie?
Welke lijn je gebruikt, hangt af van de functie die het systeem moet vervullen.
Een horizontale leeflijn gebruik je als ankerlijn wanneer je je langs een werkgebied moet kunnen verplaatsen.
Een kernmantellijn kan worden gebruikt als verbindingslijn tussen het harnas en een geschikt ankerpunt. Zonder energieabsorber is zo’n lijn niet bedoeld om zelfstandig de energie van een val op te nemen.
Wil je minder losse lijn tijdens het bewegen, dan kan een elastische uitvoering praktisch zijn. Kan er daadwerkelijk een val ontstaan, controleer dan of het systeem is voorzien van een geschikte energieabsorber en bedoeld is voor valopvang.
Een positioneringslijn gebruik je om in een werkhouding te blijven of je bewegingsruimte te beperken. Is er daarnaast valgevaar, dan kan aanvullende valopvang nodig zijn.
Een horizontale leeflijn kan bijvoorbeeld worden gecombineerd met een geschikt verbindingsmiddel tussen het harnas en de ankerlijn. Volg daarbij altijd de handleiding van het leeflijnsysteem.
Welke norm hoort bij welke lijn?
| Lijn | Norm | Functie |
|---|---|---|
| Verbindingslijn zonder valdemper | EN 354 | Verbinding tussen gebruiker en geschikt ankerpunt of systeem |
| Energieabsorber / lijn met valdemper | EN 355 | Energie opnemen en de kracht bij een val beperken |
| Positioneringslijn | EN 358:2018 | Werkpositionering of bewegingsruimte beperken |
| Horizontale leeflijn met flexibele ankerlijn | EN 795:2012 Type C | Ankervoorziening waarlangs de gebruiker zich kan verplaatsen |
De norm alleen bepaalt niet of het systeem geschikt is voor jouw situatie. De onderdelen moeten samen geschikt zijn voor de gekozen toepassing.
Keuring en onderhoud
Controleer lijnen vóór ieder gebruik op beschadigingen en slijtage.
Laat persoonlijke valbeveiliging daarnaast periodiek controleren door de fabrikant of een deskundige/competente persoon volgens de gebruiksaanwijzing. Kratos verwijst hierbij naar EN 365 en noemt voor de periodieke controle een interval van maximaal twaalf maanden.
Heeft een lijn of ander onderdeel een val opgevangen, haal het dan direct uit gebruik. Volg vervolgens de instructies van de fabrikant voor inspectie en eventuele vervanging.
Controleer banden en touwen op sneden, slijtplekken en andere beschadigingen. Controleer ook of connectoren correct sluiten.
Heeft een lijn een energieabsorber, controleer dan of deze niet eerder is geactiveerd. Een geactiveerde valdemper mag niet zonder beoordeling opnieuw worden gebruikt.
Bewaar lijnen volgens de voorschriften van de fabrikant en bescherm ze tegen omstandigheden die het materiaal kunnen aantasten.
Veelgestelde vragen
Wat is een leeflijn?
Technisch is een horizontale leeflijn een ankerlijn tussen ankerpunten waaraan je je vastmaakt en waarlangs je kunt bewegen. In de praktijk wordt een korte lijn tussen een harnas en een ankerpunt soms ook leeflijn genoemd. Zo’n korte lijn is eigenlijk een verbindingslijn.
Wat is een positioneringslijn?
Een positioneringslijn is een instelbare lijn volgens EN 358:2018 waarmee je in een werkhouding blijft of je bewegingsruimte beperkt. Hij vangt geen val op. Is daarnaast valopvang nodig, gebruik dan een geschikt valopvangsysteem. Welke combinatie je nodig hebt, hangt af van de werksituatie en de gebruiksaanwijzing van de fabrikant.
Wat is het verschil tussen een elastische lijn en een positioneringslijn?
Een elastische lijn kan tijdens het bewegen uitrekken en weer terugtrekken. Heeft de lijn ook een energieabsorber volgens EN 355, dan is die absorber verantwoordelijk voor het opnemen van energie bij een val. Het elastiek zelf is geen valdemper.
Een positioneringslijn vangt geen val op, maar helpt je in een werkhouding te blijven of beperkt je bewegingsruimte. Het zijn dus onderdelen met een andere functie.
Hoe vaak moet een lijn voor valbeveiliging gekeurd worden?
Controleer de lijn voor ieder gebruik. Daarnaast is periodieke controle door de fabrikant of een deskundige nodig volgens de gebruiksaanwijzing. Kratos noemt hiervoor bij persoonlijke valbeveiliging maximaal twaalf maanden tussen periodieke controles.
Heeft een lijn een val opgevangen, haal hem dan direct uit gebruik en volg de instructies van de fabrikant.
Wat is een kernmantellijn?
Een kernmantellijn is een touw met een dragende kern en een beschermende mantel. Zonder valdemper kan zo’n lijn als verbindingslijn onder EN 354 vallen. Voor valopvang kan aanvullende energieabsorptie volgens EN 355 nodig zijn.
