Een lamp vervangen, een dakgoot schoonmaken of een kabel trekken boven een systeemplafond: voor veel klussen pak je een ladder. Maar mag dat zomaar, en hoe hoog en hoe lang mag je erop staan? Hier lees je wat de wet zegt, welke afspraken de bouw- en techniekbranche heeft gemaakt en waar je op let bij het opstellen.
Wat zegt de wet over werken op een ladder?
Een ladder is in de eerste plaats bedoeld om op je werkplek te komen. Het Arbobesluit staat werken vanaf een ladder alleen toe als een veiliger arbeidsmiddel, zoals een steiger of hoogwerker, niet gerechtvaardigd is. Het risico moet gering zijn, en daarnaast moet een van deze twee situaties gelden:
- het werk duurt kort;
- de werkgever kan de kenmerken van de locatie niet veranderen, bijvoorbeeld omdat er geen ruimte is voor een steiger.
Voldoe je daaraan, dan hoef je ook boven 2,5 meter geen steiger of leuning te plaatsen. Artikel 3.16 maakt daar een uitzondering voor. De regels gelden voor werkgevers en ook voor zzp’ers.
Wat precies “kort” en “gering risico” is, staat niet in de wet. Daarvoor kijk je naar de risico-inventarisatie (RI&E) en naar de afspraken in je branche.
Hoe hoog mag je op een ladder werken?
Een wettelijke maximumhoogte bestaat niet. In de bouw en techniek werk je met de grenzen van Volandis. Die gaan uit van de stahoogte: de hoogte van je voeten, niet van je handen.
| Stahoogte | Ladder als werkplek |
|---|---|
| Onder 5 meter | Toegestaan |
| 5 tot 7,5 meter | Alleen na een project-RI&E en overleg tussen leidinggevende en werknemer |
| Boven 7,5 meter | Niet toegestaan, kies een ander arbeidsmiddel |
Je handen reiken hoger dan je voeten, dus je werkhoogte ligt boven je stahoogte. Hoe je dat vertaalt naar de juiste ladderlengte, lees je in welke ladder heb ik nodig voor 6 meter werkhoogte.
Hoe lang mag je op een ladder werken?
Ook voor de duur noemt de wet geen getal, alleen een “korte gebruiksduur”. Volandis rekent met twee tijden:
- Totale statijd per project: alle tijd die voor het hele project op een ladder wordt gewerkt, ook door collega’s en onderaannemers. Onder 2 uur mag het, tussen 2 en 4 uur alleen na een project-RI&E en overleg, boven 4 uur niet.
- Statijd per persoon per dag: onder 1 uur. Sta je langer op de ladder, kies dan een ander middel.
Duurt je klus langer, dan werk je vanaf een rolsteiger of platformtrap vaak ook sneller. Je staat op een vloer en hebt beide handen vrij.
Welke regels zijn wet en welke zijn afspraken?
Op internet staan veel ladderregels door elkaar. Een deel staat in het Arbobesluit, een ander deel komt uit de afspraken van de branche. Dit overzicht laat zien waar elke regel vandaan komt.
| Regel | Herkomst |
|---|---|
| De ladder staat op een stabiele, stevige ondergrond en de sporten blijven horizontaal | Wet (Arbobesluit 7.23a) |
| Wegglijden voorkom je door de ladder boven of onder vast te zetten, met een antislipvoorziening of een andere maatregel die even goed werkt | Wet (Arbobesluit 7.23a) |
| Een ladder waarmee je op een dak of vloer stapt, steekt minstens 1 meter uit, tenzij een andere voorziening veilig houvast geeft | Wet (Arbobesluit 7.23a) |
| De delen van een schuif- of reformladder mogen tijdens gebruik niet verschuiven | Wet (Arbobesluit 7.23a) |
| Je hebt altijd veilige steun en houvast; materiaal dragen mag dat niet belemmeren | Wet (Arbobesluit 7.23a) |
| Opstelhoek van ongeveer 75 graden: de afstand van de voet tot de muur is een kwart van de ladderlengte | Brancheafspraak (Volandis) |
| Stahoogte onder 5 meter, statijd onder 2 uur per project en onder 1 uur per persoon per dag | Brancheafspraak (Volandis) |
| Niet verder reiken dan één armlengte en geen voorwerpen zwaarder dan 10 kilo of groter dan 1 meter hanteren | Brancheafspraak (Volandis) |
| Niet hoger staan dan de vierde sport van boven | Brancheafspraak (Volandis) |
| Buiten niet op de ladder bij windkracht 6 of hoger, gladheid of zware regen | Brancheafspraak (Volandis) |
Andere sectoren, zoals de agrarische sector, hebben eigen afspraken. Werk je buiten de bouw en techniek, kijk dan in de arbocatalogus van je branche.
Hoe zet je een ladder veilig neer?
Kijk voor gebruik naar bomen, sporten, voeten en de vergrendeling van schuifdelen. Zie je een verbogen boom, een losse sport of een versleten voet, gebruik de ladder dan niet.
Zet de ladder niet op een zachte, gladde of hellende ondergrond. Een laddermat of stabiliteitsbalk helpt tegen wegglijden en wegzakken.
Zet je tenen tegen de onderkant van de ladder en pak een sport met gestrekte armen vast. Lukt dat, dan staat de ladder ongeveer onder 75 graden.
Zet de ladder bovenaan vast tegen zijwaarts wegglijden, met een touw of een ladderborgingspunt. Zet de bomen tegen een stevig, vlak deel van de gevel en niet tegen een dakgoot of raam.
Klim met je gezicht naar de ladder en breng gereedschap mee in een gordel of met een hijsmiddel.
Welke hulpmiddelen maken ladderwerk stabieler?
Een ladderborgingspunt monteer je vast aan de gevel. De ladder haak je achter de lip, zodat de bovenkant niet kan wegschuiven als je het dak op stapt. Hoe je het punt plaatst en gebruikt, lees je in ladder veilig borgen met een ladderborgingspunt. Een laddermat legt je onder de voeten van de ladder. Die geeft grip op een gladde vloer en beschermt de ondergrond.
Wanneer kies je een ander arbeidsmiddel?
Kom je boven de grenzen uit, of heb je beide handen nodig, dan is een ladder niet de juiste keuze. Deze vuistregels helpen bij het kiezen:
- Langer werk op dezelfde plek: een rolsteiger, met een vloer en leuningen rondom.
- Kort werk op lage hoogte met materiaal in de hand: een platformtrap, waarop je stabiel op een bordes staat.
- Werk hoog boven de grond of op een lastig bereikbare plek: een hoogwerker of steiger.
Moet een ladder gekeurd worden?
Ja. Een ladder slijt, en voor zulke arbeidsmiddelen vraagt het Arbobesluit een keuring door een deskundige, zo vaak als nodig is om de goede staat te waarborgen. Ook na een ongeval of een lange periode buiten gebruik volgt een keuring. De wet noemt geen vaste termijn. In de bouw en techniek houdt Volandis minstens eenmaal per jaar een inspectie door een deskundige aan. Bewaar de keuringsbewijzen op de werkplek, want de inspectie kan erom vragen.
