Monteurs, installateurs en onderhoudsploegen staan dagelijks in de bak van een knikarm, telescoopgiek of schaarlift. De vraag is dan niet alleen of je een harnas moet dragen, maar ook welke lijn je gebruikt en waar je die aanhaakt.
Moet je valbeveiliging dragen in een hoogwerker?
Dat hangt af van het type hoogwerker. De internationale hoogwerkerorganisatie IPAF beveelt een harnas met kort aanlijnkoord sterk aan in elke hoogwerker met een giek. Bij verticale types zoals schaarliften speelt het belangrijkste risico, het katapulteffect, niet. Daar is een harnas normaal gesproken niet nodig.
| Type hoogwerker | Voorbeelden | Harnas met korte lijn |
|---|---|---|
| Hoogwerker met giek | Knikarmhoogwerker, telescoophoogwerker, aanhanger- of autohoogwerker | Sterk aanbevolen, vanaf het moment dat je instapt |
| Verticale hoogwerker | Schaarlift, verticale mastlift | Normaal gesproken niet nodig, wel als de fabrikant, werkgever of opdrachtgever het voorschrijft |
Wat zegt de wet over valbeveiliging in de hoogwerker?
Het Arbobesluit eist dat een hoogwerker zelf zo is uitgerust dat je zo veel mogelijk niet uit de bak kunt vallen, meestal via het leuningwerk. Een harnasplicht voor elke hoogwerker staat er niet letterlijk in. Wel moet je werkgever het valrisico beoordelen in de RI&E en daar passende maatregelen bij nemen. Bij giekhoogwerkers is een harnas met korte lijn daarom de gangbare maatregel. Een werkgever of opdrachtgever kan via de werkplekregels ook een harnas in elke hoogwerker verplichten.
Wil je weten wat de wet in het algemeen zegt over werken op hoogte, lees dan wanneer is valbeveiliging verplicht.
Waarom draag je een harnas in een giekhoogwerker?
Het grootste risico in een giekhoogwerker is het katapulteffect. Blijft de bak haken achter een balk, of rijdt de machine over een kuil of drempel, dan kan de giek een zweepslag maken. Die beweging kan je uit de bak werpen, ook als je stevig vasthoudt.
Een harnas met korte lijn houdt je in dat geval binnen de bak. Dat heet weerhouden: de lijn voorkomt dat je de rand bereikt. Dat is iets anders dan een val opvangen, waarbij je eerst valt en de valbeveiliging je daarna tegenhoudt.
Welke lijn kies je in de hoogwerker?
Het harnas is in alle hoogwerkersets een volbodyharnas volgens EN 361. Het verschil zit vooral in de lijn. Die moet zo kort zijn dat je binnen de bak blijft.
| Lijn | Wat doet hij? | Wanneer kies je hem? |
|---|---|---|
| Vaste weerhoudingslijn, 1,5 m | Houdt je binnen de bak | Standaardkeuze voor de meeste bakken |
| Elastische leeflijn, 2 m | Rekt mee met je beweging | Als je veel heen en weer beweegt; ook uitgerekt moet je binnen de bak blijven |
| Valstopblok | Rolt de band op en blokkeert bij een val | Alleen als de fabrikant het ankerpunt heeft goedgekeurd voor het opvangen van een val |
De juiste lengte hangt af van de afstand tussen het ankerpunt en de rand. Een lijn die in de ene bak goed is, kan in een grotere bak te kort of in een kleinere bak te lang zijn. Meet het na in de bak waarin je werkt.
Waar haak je de lijn aan in de bak?
Je haakt aan het ankerpunt dat de fabrikant van de hoogwerker heeft aangebracht. Dat is vaak een gelast oog of een gemarkeerd punt op de vloer of wand van de bak. Haak niet aan de leuning of een willekeurige buis, tenzij de fabrikant die als ankerpunt aanwijst. Aan het harnas maak je de lijn vast aan de D-ring op de rug.
Een broekriem of heupgordel is niet genoeg. Draag je valbeveiliging in de hoogwerker, gebruik dan een volbodyharnas.
Hoe gebruik je je valbeveiliging in de hoogwerker?
Kijk vóór elk gebruik naar banden, stiksels, haken en de lijn. Zie je rafels, sneden of een geactiveerde valindicator, gebruik de set dan niet.
Sluit borst- en beenbanden en trek ze aan tot er nog een platte hand tussen past. Een los harnas kan bij een schok verschuiven.
Maak de lijn vast aan het ankerpunt in de bak voordat je omhoog gaat of gaat rijden.
Ga niet op de leuning of op een opstapje staan en leun niet ver over de rand.
Haak af als de bak weer op de grond of op het uitstappunt staat.
Welke hoogwerkerset past bij jouw werk?
Een hoogwerkerset bestaat uit een harnas, een lijn en een opbergtas. Het verschil zit in het draagcomfort, het type lijn en hoe vaak je de set gebruikt.
Voor af en toe een klus in de bak
De set Kratos FA8000100 bestaat uit een eenvoudig harnas met één D-ring op de rug, een kernmantellijn van 1,5 meter en twee stalen karabijnhaken. Een lichte instapset voor wie maar af en toe in de hoogwerker staat.
Voor regelmatig werk met een vaste lijn
De Basic- en Pro-set hebben allebei een vaste weerhoudingslijn van 1,5 meter. De Pro-set heeft een harnas met meer draagcomfort. Sta je meerdere keren per week in de bak, dan merk je dat verschil.
Voor meer bewegingsvrijheid in de bak
De elastische Basic-set heeft een leeflijn van 2 meter die meerekt als je beweegt. Controleer wel of je met de uitgerekte lijn nog binnen de bak blijft.
Valbeveiliging set elastisch Hoogwerker basic - Kratos
Sta je dagelijks in de hoogwerker, of zoek je een Luxe-uitvoering of een set met valstopblok? Bekijk dan alle valbeveiliging sets voor de hoogwerker.
Waar moet je nog meer op letten?
Redding. Hang je na een incident stil in je harnas, dan knellen de beenbanden de bloedsomloop af. Dat heet hangtrauma en kan snel gevaarlijk worden. Zorg dat er iemand op de grond is die de bak met de noodbediening naar beneden kan halen.
Keuring. Laat harnas en lijn periodiek keuren door een deskundige, bij veel harnassen ten minste eens per twaalf maanden, en opnieuw na een val. De hoogwerker zelf heeft een eigen keuring. Je valbeveiliging kun je laten keuren via keuringen en inspecties bij RSN Safety.
