Werk je in een elektronicawerkplaats, een productiehal of een magazijn met ESD-eisen, dan kom je bij werkschoenen twee termen tegen: antistatisch en ESD. Ze lijken op elkaar, maar je kunt ze niet zomaar uitwisselen. Het verschil zit in hoeveel weerstand de schoen mag hebben en in wat je ermee beschermt.
Wat betekent antistatisch bij werkschoenen?
Een antistatische werkschoen laat statische lading via de zool naar de vloer weglopen. De norm voor veiligheidsschoenen, EN ISO 20345, legt de weerstand vast: meer dan 100 kΩ en ten hoogste 1000 MΩ. Is de weerstand lager, dan heet de schoen geleidend. Is hij hoger, dan isoleert de schoen.
Zo bouw je geen lading op die als schok of vonk vrijkomt. Dat telt vooral waar brandbare stoffen of dampen aanwezig zijn. Antistatisch hoort bij de eisen van S1 en alle hogere klassen, dus ook bij S1P, S2 en S3. Alleen de basisklasse SB heeft die eis niet. Meer over de klassen lees je in het artikel over het verschil tussen S1, S1P en S3 werkschoenen.
Wat is een ESD-werkschoen?
ESD staat voor electrostatic discharge: elektrostatische ontlading. Een ESD-werkschoen is bedoeld voor een werkplek die is ingericht volgens EN 61340-5-1, de norm voor het beschermen van elektronische onderdelen tegen ontlading. De schoen wordt getest volgens EN 61340-4-3 en heeft een lagere bovengrens voor de weerstand dan een gewone antistatische schoen. De meeste fabrikanten hanteren 100 MΩ, tien keer lager dan de antistatische grens.
Door die lagere weerstand loopt lading sneller en gecontroleerder weg. Elektronische onderdelen kunnen al beschadigen door een ontlading die je zelf niet voelt. Een ESD-schoen beschermt dus niet alleen jou, maar ook het product waar je aan werkt.
ESD en antistatisch naast elkaar
| Kenmerk | Antistatisch | ESD |
|---|---|---|
| Waar het om draait | Geen schok of vonk door opgebouwde lading | Gevoelige elektronica beschermen tegen ontlading |
| Norm | EN ISO 20345 (eigenschap A) | EN 61340-5-1, schoen getest volgens EN 61340-4-3 |
| Weerstand van de schoen | Meer dan 100 kΩ, ten hoogste 1000 MΩ | Lagere bovengrens, bij de meeste fabrikanten 100 MΩ |
| Zit standaard in | S1, S1P, S2, S3 en hoger | Alleen schoenen met ESD-vermelding |
| Geschikt voor een ESD-werkplek | Niet automatisch | Ja, binnen het ESD-programma van die werkplek |
Wanneer heb je ESD-werkschoenen nodig?
Je hebt ESD-werkschoenen nodig op een werkplek die is ingericht om elektronica tegen ontlading te beschermen. Denk aan productie, assemblage en reparatie van printplaten, elektronische onderdelen en apparatuur. De schoen werkt daar samen met een vloer die lading afvoert. Daarom meet de werkgever vaak persoon, schoen en vloer samen, met een grens die in het eigen ESD-programma staat.
Werk je in de bouw, de logistiek of een werkplaats zonder ESD-eisen, dan is een antistatische veiligheidsschoen vanaf S1 meestal voldoende. Twijfel je, kijk dan in de werkplekinstructie of de RI&E. Daar staat of ESD op jouw plek verplicht is.
Let op: antistatisch en ESD zijn geen isolatie. Ze beschermen je niet bij werk aan elektrische installaties onder spanning. Daarvoor heb je elektrisch isolerende veiligheidsschoenen nodig.
Hoe herken je een ESD-werkschoen?
Een ESD-werkschoen heeft een aparte ESD-markering, vaak het gele ESD-symbool op de schoen of het label. Die staat los van de CE-markering en de veiligheidsklasse. Staat er alleen S1, S2 of S3 zonder ESD-vermelding, dan is de schoen antistatisch, maar niet ESD.
In onze webshop staat ESD bij de veiligheidsklasse in de specificaties, en bij de meeste modellen ook in de productnaam. Kijk bij twijfel in de productinformatie of de conformiteitsverklaring van de fabrikant.
Wat beïnvloedt de werking van een ESD-schoen?
De weerstand van een schoen is geen vast getal. Volgens fabrikant uvex wordt de weerstand hoger als de schoen koud is. Een schoen die een winternacht in de bus heeft gestaan, kan bij de eerste meting dus slechter scoren. Vocht van het dragen verlaagt de weerstand juist. Ook vuil op de zool en een andere inlegzool veranderen het resultaat.
Wil je de inlegzool vervangen, kies dan een inlegzool die de fabrikant voor dat ESD-model aangeeft. Met een willekeurige zool kan de schoen zijn ESD-eigenschap verliezen.
Welke ESD-werkschoenen passen bij welke situatie?
Snel aan en uit: ESD met draaisluiting
De Sixton Peak Sestriere S3S ESD en de No Risk Ultra ESD S3 zijn hoge modellen met een draaisluiting in plaats van veters. Handig als je de schoen vaak aan- en uittrekt, bijvoorbeeld bij het wisselen tussen productieruimte en kantine. Beide zijn metaalvrij.
Liever veters: hoge ESD-werkschoen
De Redbrick Pulse Hoog S3 ESD is een hoge werkschoen met veters, waarmee je de pasvorm zelf afstelt. Hij is ook leverbaar in grote maten, tot en met maat 51.
Redbrick Werkschoen Pulse Hoog S3 ESD 32321 Zwart/Rood
Veelgestelde vragen
Is een ESD-werkschoen ook antistatisch?
Zijn S3 werkschoenen antistatisch?
Waar staat ESD voor bij werkschoenen?
Beschermt een ESD-schoen tegen stroom?
Kan ik een ESD-werkschoen in de bouw dragen?
